در روزگاری که هم گفتن مشکل بود و هم نگفتن، درد گفتن را به سکوت که همانا دروغ گفتنی بزدلانه و ریاکارانه بود ترجیح دادیم. مسیح وار به قصاص گناهی ناکرده بر صلیب شدیم و چگونه مردن را آموختیم و چگونه زیستن را و پرواز را برای رسیدن به آستانه رهایی به خاطر سپردیم. جاده های خلوت شب را با عشق و ایمان به آزادی طی کردیم، چون باور داشتیم که مرگ افراد مرگ افکار نیست، عمر شقایق کوتاه است و هیچ مرگ قشنگی بی دلیل نیست. "بخوان به نام گل سرخ در صحاری شب / که باغها همه بیدار و بارور گردند / بخوان ، دوباره بخوان / تا کبوتران سفید به آشیانه خونین دوباره برگردند
بی شک مهمترین خصلت جریان دانشجویی سیالیت آن است. هر نسلی می آید تا خود بیازماید و خطا کند و بر تجربه خویش بیافزاید. باید این حق را برای هر نسل به رسمیت شناخت. قدمای هر تشکلی انبانی از دغدغه و تجربه را با خود دارند. اما قطعاً این دغدغه و تجربه، حقی برای دخالت، خط دهی و کنترل آن مجموعه ایجاد نمی کند. بلکه باید با تضمین استقلال دانشجو و برقراری رابطه ای صحیح بر انباشت تجربیات افزود تا تربیت یافته گانی کارآزموده به بار آیند، که در غیر اینصورت گوش به فرمان هایی تهی از اندیشه و هویت ساخته می شوند که همواره بی ریشه و پیچک وار به دنبال مقتدایی می گردند. و عجبا که این آفت همچنان متوجه جریان دانشجویی است.
همه برنامههایی که تا امروز در حال پیگیری است و در این سالهای اخیر هم سرعت بیشتری به خود گرفته است، داستانی را کلید زد که از ممنوعیت ادامه تحصیل برای برخی از دانشجویان حکایت میکرد. داستان از آزمون کارشناسی ارشد سال 85 شروع شد؛ همان روزها که پذیرفتهشدگان به دانشگاهها مراجعه میکردند و به جای معاون آموزش به دفتر مدیر کل هسته گزینش وزارت علوم راهنمایی میشدند. فعالان صنفی در دوره کارشناسی و مدیران نشریات منتقد دانشجویی بزرگترین قشر ستارهداری بودند که در دانشگاههای سراسر کشور با تعجب به پاسخهای مبهم مسوولان ثبت نام دانشگاهها نگاه میکردند، مدیران آموزش هم اطلاعات بیشتری نداشتند؛ در آن روزها همه مسوولان وزارت علوم از وزیر تا معاونان کل داستان را تکذیب میکردند.
دهم تیرماه سال پیش که آقای کبودوند را در محل کارش بازداشت کردند فکر نمیکردم مدت بازداشتش اینقدر طولانی شود و نهایتاً چنین حکم سنگینی برایش صادر کنند. اکنون یک سال از در بند کردن محمدصدیق کبودوند گذشته و حکم ناعادلانهای که برای او صادر شده مورد اعتراض وکلای وی، فعالان و نهادهای حقوق بشری در سطح جهان، ایران و کردستان قرار گرفته است. حکمی که به دلیل تأسیس سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان و با استناد به مواد 498 و 500 قانون مجازات اسلامی ایران صادر شده در حالی که آگاهان و حقوقدانان تشکیل و فعالیت سازمان تحت ریاست ایشان را بر مبنای اصل 26 قانون اساسی مجاز و قانونی میدانند.
قدرت غیرمعقول باعث شده است که "دکتر مددی"ها نه از جایگاه مجری قانون، که از جایگاه قانون اعمال اراده کنند: "من قانون هستم. یا در برابر من تسلیم میشوی و یا از دانشگاه اخراجت میکنم." بیدلیل نیست که محافظه کاران از زیر سوال بردن قاطعانه متهم طفره میروند؛ چرا که دکتر مددی با قدرت زیادی که داشته است، به نوعی نمادی از حاکمیت بوده است و زیر سوال رفتن او درواقع زیر سوال رفتن تمام حاکمیت است. چگونه است که تعرض به دختری که به قصد تحصیل وارد دانشگاه شده و ناگهان خود را در چنگال یک فرد هوسباز میبیند، بیحرمتی به نظام تلقی نمیشود؛ ولی افشای رفتار غیرانسانی و خجالتآور یک استاد دانشگاه، ترویج فحشا و بیآبرو کردن نظام محسوب میگردد؟
پس چرا پس از گذشت 30 سال باز هم ناچاریم از زور و تهدید و مجازات سخن بگوییم تا فرهنگ دینی را ترویج کنیم؟ تا جایی که امکان داشته است از ورود و تبلیغ و ترویج فرهنگ غرب و شرق به این کشور جلوگیری به عمل آمده است. از ممنوع بودن ویدیو تا ممنوع بودن ماهواره و فیلترینگ سایت ها و پارازیت های رادیویی و... همه و همه تا به حال با جدیت تمام پیگیری و اعمال شده است. پس چرا هنوز از مدهای لباس و موی سر غربی و شرقی سخن می گوییم و برای کسانی که این قبیل لباس ها و مدل موها را داشته باشند مجازات تعیین می کنیم؟
۴ آذر ۱۳۸۴ آیت اله عباسعلی عمید زنجانی پس از بیست و شش سال تحقیق و تدریس و همچنین حضوری نامرعی ـ حداقل برای فعالین دانشجویی ـ در سیاست گذاری و اجرای انقلاب فرهنگی، بر کرسی ریاست قدیمی ترین و معتبرترین نهاد آموزشی مدرن ایران تکیه داده شد. سایت رسمی دانشگاه تهران در شرح حال علمی آیت اله آورده است «وی در روند سیاست گذاری و فعالیتهای اجرایی انقلاب فرهنگی در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی همکاری موثری داشته اند.» دو سال و دو ماه پیش علی الرغم انتصاب یک آیت اله به ریاست دانشگاه، دکترهای تهرانی منفعلانه و بدون کمترین واکنشی در مراسم معارفه رئیس جدید شرکت کردند. اما با این انتصاب وجدان عمومی دانشجویان تهرانی جریحه دار شد. اگر چه دانشجویان خبر از سابقه انقلابی گری فرهنگی رئیس جدید نداشتند، اما با شنیدن صفت آیت اله به جای دکتر، با اعتراض به استقبال رئیس شتافتند. در همان ابتدای امر دانشجویان با پرسش از چرایی و تحلیل انتصاب یک روحانی به ریاست دانشگاهشان، گمان می بردنند که این حرکت در راستای سیاست های وزارت علوم دولت احمدی نژاد، و با هدف خدشه دار کردن بیش از پیش استقلال دانشگاه صورت گرفته است.
پس از فروکشیدن اعتراضات اولیه دانشجویان، فرصت مقتضی برای اعلام و اجرای برنامه های رئیس جدیدِ سیاسی ترین دانشگاه دنیا فراهم شد. رئیس در اولین کنفرانس خبری خویش با اشاره به دستاوردهای انقلاب فرهنگی «اولویت دانشگاه را گسترش و تعمیق فرهنگ اسلامی دانست». وی همچنین «رسالت دانشگاه را رسالت علمی دانست» و بر ایفای نقش دانشگاه در فرایند توسعه کشور تاکید کرد. آیت اله با تشبیه اعتراضات روز انتصاب به «عملیات سعودیها» در قبال حجاج ایرانی که به شهادت تعدادی از حجاج منجر شده بود عصبانیت خویش از رفتار دانشجویان را برملا ساخت. وی عنوان کرد «آن حرکتی که در روز معارفه انجام شد، شبیه حرکت سعودیها بود» و در نهایت مدعی شد که «این حرکت یک حرکت دانشجویی نبود». به این ترتیب حاکم جدید بزرگترین دانشگاه کشور با بیش از ۱۵۰۰ نفر هیئت علمی، ۳۵۰۰ نفر پرسنل و ۳۳۰۰۰ نفر دانشجو، در میان نارضایتی آشکار دانشجویان شروع به کار کرد.
تدوین منشور فرهنگی دانشگاه، جانبداری و اعمال نفوذ مسئولین دانشگاه در مسائل تشکل های دانشجویی، فعال ساختن کمیته انضباطی بر علیه منتقدان و معترضان و در نهایت بازنشته کردن اجباری و اخراج اساتید برجسته و منتقد، زمینه تداوم اعتراضات دامنه دار دانشجویان را بیش از پیش مهیا ساخت. اعتراضاتی که خواست محوری آنها استعفای رئیسی بود که به گفته خودش «در قاموسش استعفا معنا نداشت». هر چه زمان می گذشت پیوند سیاست های آیت اله عمید با گذشته ی خویش و اقداماتی که زمینه سازی برای انقلاب فرهنگی دوم بود آشکار تر می شد. این همه در شرایطی اتفاق می افتاد که انتظار می رفت رئیس روحانی دانشگاه تهران به واسطه حفظ شأنیت و جایگاه فقی و حوزوی خویش و در جهت طرح دوباره ایده وحدت حوزه و دانشگاه، کمتر با گفته ها و اقدامات نسنجیده، زمینه ی آشکار شدن اختلافات نسل جدید دانشجویان با حوزویان را مهیا سازد. خاصه اینکه در مدت ریاست آیت اله عمید فصل مشترک اعتراضات و بیانیه های دانشجویی اشاره به حضور فردی روحانی بر کرسی ریاست بزرگترین دانشگاه کشور بود. این در حالی بود که از همان ابتدا از گوشه و کنار به گوش می رسید که عملکرد آیت اله در حذف و برخورد با دانشجویان و اساتید منتقد، دولتیان را راضی نکرده است. به نظر می رسد ویژگی های شخصیتی آیت اله عمید زنجانی در کنار جایگاه سنتی و حوزوی وی امکان پیروی کامل دانشگاه تهران از سیاست های وزیر علوم را از بین برده بوده است. کمااینکه آیت اله در روزهای اول ریاست خویش بیان داشته بود «در تمام طول عمرم آلت دست کسی واقع نمیشوم.» شاید از همین رو و برای کنترل آیت اله بود که مسئول حوزه ریاست دانشگاه تهران از نزدیکان شخص رئیس جمهوربود. فردی که علاوه بر عمید، تمام امورات دانشگاه باید به تائید وی نیز می رسید. با این وجود برخی عملکردهای مدیریتی آیت اله نارضایتی بخشی از جریانات اصول گرا در داخل و خارج دانشگاه را به همراه داشت. اعتراضات شدید جامعه اسلامی و گاه بسیج دانشجویی در قالب صدور بیانیه و انتشار شبنامه هایی بی نام ونشان با محتوای اعتراض نسبت به نحوی انتصاب و عملکرد معاون های آیت اله از موارد چالش ساز دوران ریاست عمید بود. متقابلا آیت اله برای نشان دادن اقتدار، استقلال و شأن خود، در برابر خواست تعویض معاونین خویش از سوی وزیر علوم مقاوت بسیار نشان داد. تا جایی که در شهریور و مهر سال جاری شایعه استعفای وی نقل محافل مطبوعاتی و افکار عمومی دانشگاه تهران بود. در آن زمان روابط عمومی دانشگاه تهران به شدت شایعه استعفای آیت اله عمید را تکذیب کرد.
در هر صورت نمی توان عملکرد سیم امین رئیس دانشگاه تهران را خارج از سیاست های مهندسی فرهنگی دولت نهم دانست. مجموعه اقدامات عمید در حوزه ی دانشجویی با استفاده بسیار از سازکارهای انضباطی نظیر احضار و محاکمه بیش از ۱۲۰ نفر فعال دانشجویی و صدور بیش از ۱۰۰ حکم توبیخ و محرومیت از تحصیل و امکانات رفاهی، تدوین و سعی در اجرایی کردن منشور فرهنگی دانشگاه و بازنشسته کردن اجباری و اخراج اساتید شاخص و منتقد، و در نهایت بی توجهی به خواست اعضای هئت علمی در انتصاب روسای دانشکده ها، حاکیت از همراهی عمید و همراهانش با سیاست انقلاب فرهنگی دوم دارد.
روحانی رئیس دو ماه و دوسال زیر فشار مخالفان خودی و غیر خودی قرار داشت. تا اینکه سرانجام در اواسط بهمن ۱۳۸۶ راضی به ترک صندلی ریاست شد. وی در حالی هنگام ترک ساختمان ریاست بر «حفظ استقلال دانشگاه تهران» در دوران ریاستش تاکید کرد که ساز و کار آمدن و رفتنش بهترین شاخص برای اثبات عدم استقلال دانشگاه بود. هر چند این گونه رفتن، و آمدن سی و یکمین رئیس با سکوت جریان های مختلف موافق و مخالف دانشجویی همراه شده است، اما باید توجه داشت که فقط علت ناقص خروج آیت اله از حوزه ریاست دانشگاه تهران اختلافات درونی اصول گرایان بوده است. علت تام آن تداوم اعتراضات اصیل و مستقل دانشجویی می باشد. انباشت دستاورد دو سال و دو ماه اعتراض مداوم نسبت به خدشه دار شدن افکار عمومی دانشگاهیان، در نهایت رفتن رئیس انتصابی پیشین را به همراه داشت. اعتراضی که همچنان مهمترین محور آن استقلال دانشگاه و آزادی آکادمی است. علی الرغم اینکه میهمان جدید ساختمان ریاست، دکتر و دانش آموخته دانشگاه تهران است، اما وی نیز متعلق به همان طیفی است که استقلال دانشگاه را بر نمی تابد و در چند سال گذشته بیشترین «مهرورزی» را با دانشگاهیان داشته است! دکتر فرهاد رهبر هم انتخاب دانشگاهیان نیست. رهبر هم انتصابی است!
